ABC pacjenta

Lek.med. Jakub Żółciński

KWAS HIALURONOWY W MEDYCYNIE ESTETYCZNEJ

Czy da się powstrzymać upływający czas? Czy istnieje możliwość zachowania młodości na dłużej? Czy potrafimy przeciwdziałać a nawet zapobiegać oznakom starzenia się skóry? Jak sprawić by nasza skóra, która jest naszą najlepszą wizytówką była jędrna i gładka? Z pomocą przychodzi nam medycyna estetyczna proponując szeroki wachlarz zabiegów z użyciem wypełniaczy na bazie kwasu hialuronowego – nowoczesnej i bezpiecznej substancji dającej szybkie i długotrwałe efekty w zwalczaniu oznak starzenia się skóry. Dzięki niej możemy w szybki, łatwy i bezbolesny sposób zredukować zmarszczki, korygować niedoskonałości a nawet defekty anatomiczne. Kwas hialuronowy jako wypełniacz to doskonała alternatywa dla zabiegów chirurgii plastycznej lub sposób na uwydatnienie swoich, już istniejących atrybutów urody.


Kwas hialuronowy
należy do glikozaminoglikanów, które obok proteoglikanów stanową podstawowe elementy budulcowe organizmów żywych. Jest substancją niespecyficzną gatunkowo. Oznacza to, że jest on taki sam u bakterii jak i u kręgowców – żaby, królika, psa oraz człowieka. Syntetyzowany jest przez wiele komórek, między innymi, przez fibroblasty, komórki śródbłonka czy komórki błony maziowej stawów. Występuje we wszystkich tkankach i płynach ustrojowych kręgowców. Średnie stężenie kwasu hialuronowego w tkankach wynosi około 200mg/kg (0,02%) co oznacza, że ciało osoby ważącej 60 kg zawiera zaledwie 12 g kwasu hialuronowego. Mimo tak niewielkiej jego zawartości w organizmie, jego brak uniemożliwiałby funkcjonowanie komórkom, tkankom i wreszcie całemu organizmowi.

 

Kwas hialuronowy syntetyzowany jest wewnątrzkomórkowo choć układ metaboliczny służący do jego produkcji znajduje się nie wewnątrz komórki, a w jej błonie. Biorą w tym udział enzymy - syntazy hialuronianu występujące pod postacią trzech izoform (HAS-1, HAS-2, HAS-3). Po zsyntetyzowaniu jest on następnie przemieszczany ze środowiska wewnątrzkomórkowego, przez błonę komórkową, na zewnątrz - do przestrzeni pozakomórkowej, gdzie tworzy warstwę chroniącą komórkę przed działaniem wolnych rodników oraz zapewnia jej odpowiedni stopień nawodnienia. Niestety kwas hialuronowy nie jest substancją stabilną. Jego cząsteczki ulegają szybkiej degradacji. Okres półtrwania, a więc czas w jakim połowa substancji ulegnie rozłożeniu, wynosi odpowiednio: we krwi 2-5 minut, w skórze 12-24 godziny, w chrząstce 1-3 tygodnie. Odpowiedzialne za to są między innymi specyficzne enzymy – hialuronidazy, egzoglikozydazy, a także reaktywne formy tlenu. Degradacja kwasu hialuronowego odbywa się głównie wewnątrzkomórkowo jak również zewnątrzkomórkowo. Na jej przyśpieszenie mają również wpływ styl życia czy podwyższona temperatura w jakiej się znajdujemy, a także gorączka.

WŁAŚCIWOŚCI I FUNKCJE KWASU HIALURONOWEGO

Główną funkcją kwasu hialuronowego w organizmie jest zapewnienie odpowiedniego nawilżenia tkankom. Dzięki swemu higroskopijnemu działaniu cząsteczka kwasu hialuronowego może wiązać wodę w ilości około 1000 razy większej niż sama waży. Tworzy w ten sposób lepkie i elastyczne roztwory o dużej objętości wypełniające przestrzeń pozakomórkową. Długie łańcuchy molekuł mających nawilżające właściwości umożliwiają cząsteczkom kwasu hialuronowego formowanie się w siateczkowate struktury nadające tkance odpowiednią integralność komórek oraz kształt co obserwujemy jako jędrność i spoistość tkanki.

 

Kwas hialuronowy jest jednym z ważniejszych czynników warunkujących stałość środowiska wewnętrznego tkanek. Jest czynnikiem regulującym przebieg procesów zapalnych. Odgrywa znaczącą rolę w procesie gojenia się ran, gdyż każdy z jego etapów wymaga obecności właśnie kwasu hialuronowego. Tworzy on swoistą tarczę dla komórki, chroniącą ją przed działaniem wolnych rodników. Reaktywne formy tlenu niszczą struktury kwasu hialuronowego, oszczędzając tym samym komórki. W chrząstce hialuronian tworzy kompleksy warunkujące wysoką jej wiskoelastyczność oraz zdolność przenoszenia dużych obciążeń. W skórze odpowiada za jej uwodnienie i napięcie. Efektem niedoboru jest nie tylko spadek jej nawilżenia i odżywienia, ale również spadek jej napięcia doprowadzając do powstawania zmarszczek, które z biegiem czasu pogłębiają się tworząc fałdy oraz bruzdy. Skóra traci swoją jędrność i elastyczność – starzeje się.

ZASTOSOWANIE KWASU HIALURONOWEGO

Kwas hialuronowy dzięki swoim właściwościom znalazł bardzo szerokie zastosowanie w medycynie. Iniekcje kwasu hialuronowego w połączeniu również z kolagenem stosowane są w chirurgii, medycynie estetycznej oraz dermatologii w celu eliminacji, a także zapobiegania powstawania, zmarszczek i przeciwdziałania starzeniu się skóry. Używany jest w celu odbudowy okolic skroniowych, modelowania owalu twarzy, odbudowy zmian pooperacyjnych czy pourazowych. W laryngologii używany jest w celach regeneracyjnych po perforacjach błony bębenkowej. W okulistyce znalazł zastosowanie przy wytwarzaniu nawilżających kropli do oczu oraz przy leczeniu operacyjnym ciałka szklistego oka. W ortopedii jest stosowany jako przeciwzapalny, nawilżający składnik płynu maziowego podawanego dostawowo, a najnowsze, lecz jeszcze nie ostatecznie  potwierdzone badania, dają nadzieję na jego zastosowanie w problemach trichologicznych dotyczących łysienia.

KWAS HIALURONOWY JAKO WYPELNIACZ

Najkrócej wypełniacze można zdefiniować jako substancje wstrzykiwane do tkanki w celu wypełnienia ubytku - zmarszczek lub bruzd. Ogólnie wypełniacze można podzielić w zależności od ich składu chemicznego na dwie grupy: wypełniacze biologiczne czyli w pełni naturalne substancje traktowane przez organizm jako „swoje”, a więc obojętne dla organizmu, cechujące się w zależności od preparatu szybszą lub wolniejszą resorpcją w tkance, oraz wypełniacze syntetyczne, które można podzielić na częściowo lub całkowicie syntetyczne. Wypełniacze syntetyczne charakteryzują się bardzo powolną resorpcją tkankową lub mogą też być wypełniaczami permanentnymi – stałymi.

Idealny wypełniacz powinien charakteryzować się możliwie maksymalnymi rezultatami wypełnienia, długotrwałością efektów, minimalnym uszkodzeniem ciała podczas jego implantacji przystępnością cenową ale przede wszystkim bezpieczeństwem. Kwas hialuronowy jako produkt zawierający wyżej wymienione cechy  pozwala określić go jako bliski ideałowi.

Pierwsze produkty na bazie kwasu hialuronowego powstały w latach 80. Początkowo otrzymywany był z kogucich grzebieni, przez co wypełniacze te zawierały domieszkę ptasich protein. Obecnie kwas hialuronowy otrzymywany jest na drodze biofermentacji bakterii Streptococcus equi, które są szczepem niepatogennym dla człowieka. Dzięki temu, że kwas hialuronowy jest substancją identyczną dla wszystkich organizmów i gatunków, jego biokompatybilność pozwala uniknąć konieczności wstępnego badania, sprawdzania wrażliwości i odpowiedzi organizmu na jego zastosowanie. Kwas hialuronowy otrzymuje się także z bakterii Bacillus Subtilis. Wraz z postępem nauk medycznych uzyskujemy coraz bardziej idealny produkt, który znajduje wszechstronne zastosowanie.

Jak wspomniano, czas półtrwania kwasu hialuronowego w skórze jest krótki i wynosi 12 do 24 godzin, zatem aby wydłużyć okres utrzymywania się preparatu w tkankach kwas hialuronowy musi zostać poddany odpowiedniej obróbce, co czyni go stabilnym i odpornym na działanie czynników degradujących. Proces nosi nazwę sieciowania i polega na odpowiednim przekształcaniu - sieciowaniu - łańcuchów kwasu hialuronowego co nadaje mu specjalne właściwości fizykochemiczne. Preparaty kwasu hialuronowego różnią się między sobą stopniem usieciowania dając produkt o różnym stopniu gęstości i lepkości oraz różnej zdolności wiązania cząsteczek wody. Różnorodność ta pozwala na odpowiedni dobór preparatu do rodzaju wykonywanego zabiegu. Innego preparatu użyjemy chcąc zwiększyć objętość ust, innego w celu poprawy owalu twarzy, a innego chcąc wypełnić zmarszczkę. Dzięki takiej obróbce kwasu hialuronowego otrzymujemy substancję, która po implantacji do tkanki ulega stopniowej bardzo powolnej degradacji, a efekty wypełnienia widoczne są w zależności od preparatu a także uwarunkowań osobniczych nawet do 18 miesięcy. Najczęściej w procesie sieciowania wykorzystuje się 1,4-butanediol-diglycydyl-eter (BDDE), który jest substancją rozkładaną w organizmie człowieka, a niezależne badania mające na celu określenie działań nieporządanych BDDE, dowiodły, że jest to produkt w zupełności bezpieczny. Drugą substancją wykorzystywaną do tych celów  jest 1,1’-sulfonylobiseten czyli siarczan winylu, lecz jest on obecnie znacznie rzadziej stosowany. Kwas hialuronowy rozkłada się i ulega eliminacji z organizmu w sposób naturalny, nie doprowadzając przy tym do powstawania żadnych niebezpiecznych dla człowieka metabolitów.

Gwarancją bezpieczeństwa stosowanego wypełniacza na bazie kwasu hialuronowego są certyfikaty: ISO – gwarantujący, że produkt nie jest toksyczny ani mutagenny oraz nie powinien wywoływać reakcji nadwrażliwości; oraz certyfikat FDA – amerykańskiej agencji żywienia i leków, która  jest odpowiedzialna za kontrolę żywności, suplementów diety, leków, kosmetyków, urządzeń medycznych, materiałów biologicznych i preparatów krwiopochodnychStanach Zjednoczonych, a jej pozytywna opinia uważana na całym świecie jest za wyznacznik jakości i potwierdzenie braku negatywnego wpływu produktu na zdrowie. Z tych względów warto stosować preparaty renomowanych firm, gdyż tylko one dają nam gwarancję zastosowania najlepszego pod względem jakości i bezpieczeństwa produktu.

Na rynku istnieje wiele preparatów, a każdego roku rejestrowane są coraz to nowsze. Różnią się one miedzy sobą między innymi stężeniem kwasu hialuronowego, stopniem usieciowania oraz morfologią preparatu, która zależy od technologii produkcji i warunkuje jego lepkość, elastyczność, zdolność unoszenia tkanek, zdolność wiązania wody czy czas degradacji w tkankach. Wypełniacz może mieć makroskopowo charakter jednolity lub cząsteczkowy, co jest efektem sposobu jego usieciowania.

GDZIE I W JAKICH PRZYPADKACH STOSOWAĆ KWAS HIALURONOWY?

Wskazania do iniekcji kwasu hialuronowego można podzielić na trzy grupy:

 - wypełnianie zmarszczek i fałdów

 - zmiana lub przywrócenie objętości tkanek

 - rewitalizacja skóry na danym obszarze

Sposób implantacji wypełniacza może mieć charakter miejscowy i polegać na poprawie konkretnego parametru lub  na wykonaniu liftingu określonego obszaru skóry. Implantacja samego preparatu w tkance może polegać na iniekcjach za pomocą bardzo cienkich i bardzo ostrych igieł (co pozwala zminimalizować uraz skóry towarzyszący zabiegowi, jak również ból), lub na podaniu preparatu za pomocą tępych kaniul. Są one dłuższe i grubsze i umożliwiają zdeponowanie materiału na większym obszarze, a ich tępe zakończenie pozwala uniknąć urazów naczyń lub nerwów. W przypadku kaniul preparat podaje się z jednego punktu wkłucia, który wykonuje się igłą. Można w ten sposób rozprowadzić preparat równomiernie na większym obszarze robiąc nakłucie tylko w jednym miejscu. Najczęściej kaniule dedykowane są do zabiegów wolumetrycznych, mających na celu zwiększenie objętości danej tkanki. Igły natomiast przeznaczone są najczęściej do wypełniania pojedynczych zmarszczek i artystycznego modelowania trójwymiarowego.  Są również stosowane np. w zabiegach powiększania ust. Istnieją również różnorodne techniki iniekcji wypełniaczy. Najpopularniejsze z nich to technika punktowa polegająca na umieszczaniu depozytów wypełniacza podawanego w niewielkiej objętości jeden obok drugiego; liniowa polegająca na iniekcji wypełniacza i formowaniu go w postaci podłużnych depozytów;  kanapkowa w której depozyty umieszcza się liniowo jeden nad drugim; wachlarzowa w której z jednego miejsca wkłucia podaje się wypełniacz w postaci powierzchownych iniekcji zmieniając za każdym razem kąt pod którym się go podaje, czy krzyżowa w której depozyty umieszcza się liniowo z zachowaniem kątów prostych. 

W JAKICH PRZYPADKACH NAJLEPSZYM ROZWIĄZANIEM BĘDZIE PODANIE KWASU HIALURONOWEGO?

 

Najlepsze efekty stosowania kwasu hialuronowego osiąga się w przypadkach problemów z prawidłowym napięciem skóry oraz utratą jej nawilżenia i jędrności. Preferowanymi defektami urody, dla których wypełniacze na bazie kwasu hialuronowego są dedykowane jako podstawowa forma terapii są między innymi:

  •          Zmarszczki nosowo wargowe
  •          Linie marionetki
  •          Okolica jarzmowa
  •          Okolica skroniowa
  •          Podbródek
  •          Usta
  •          Nos
  •          Płatki uszu
  •          Skóra szyi i dekoltu
  •          Rynienka podnosowa

Zabiegi w okolicach oczu, zmarszczki okolicy górnego piętra twarzy (lwia zmarszczka, poprzeczne zmarszczki czoła) czy zmarszczki okolicy warg również mogą być korygowane z użyciem kwasu hialuronowego, jednak jest on stosowany jako zabieg drugiego rzutu, gdyż preferowanymi zabiegami są tutaj zabiegi z użyciem toksyny botulinowej czy zabiegi laserowe.

Implantacji kwasu hialuronowego zdecydowanie nie poleca się w przypadku okolic, w których były implantowane wypełniacze permanentne lub uprzednio podany wypełniacz jest dalej wyczuwalny przez skórę.

KIEDY NIE WOLNO STOSOWAĆ KWASU HIALURONOWEGO?

Ważne jest, aby podjęcie decyzji o wykonaniu zabiegu wypełnienia kwasem hialuronowym było świadome i przemyślane, dlatego trzeba zdawać sobie sprawę z kilku okoliczności, w których implantacje kwasu hialuronowego nie powinny być wykonywane. Przeciwwskazania można podzielić na  następujące grupy:

Przeciwwskazania bezwzględne:

  •          Nieprawidłowa reakcja, w tym reakcja nadwrażliwości na wypełniacz w przeszłości
  •      Ciąża i okres karmienia piersią
  •          Wywiad wieloczynnikowej alergii
  •          Reakcja typu anafilaksji w wywiadzie
  •          Infekcja skóry: wirusowa, bakteryjna lub grzybicza.
  •          Choroby z grupy kolagenoz
  •          Obecność wypełniacza permanentnego w lokalizacji mającej być poddaną zabiegowi
  •          Choroby psychiczne

Przeciwwskazania czasowe:

  •          Opryszczka lub inne choroby dermatologiczne w miejscu zabiegu
  •          Zaburzenia krzepliwości krwi/przyjmowanie leków obniżających krzepliwość krwi
  •          Ekspozycja na słońce lub wysoką temperaturę (sauna) w okresie około zabiegowym

Przeciwwskazania względne:

  •          Obecność innych wchłanianych materiałów w okolicy poddawanej korekcji
  •          Choroby autoimmunologiczne
  •          Choroby przebiegające z objawem Koebnera
  •          Cukrzyca
  •          Predyspozycje do powstawania blizn przerostowych i keloidów
  •          Predyspozycja do częstych nawracających infekcji
  •          Wygórowane oczekiwania pacjenta 

OBJAWY UBOCZNE I DZIAŁANIA NIEPORZĄDANE

Mimo doświadczenia lekarza wykonującego zabieg czasami mogą wystąpić pewne objawy uboczne. Objawy niepożądane mogą być skutkiem „reakcji na wkłucie”. Zaliczyć można do nich przejściowy obrzęk skóry i tkanki podskórnej, rumień, grudki obrzękowe, tkliwość i ból, świąd w miejscu podania preparatu oraz wybroczyny i sińce. Objawy wynikają z naturalnych następstw iniekcji i podawania preparatu i są przemijające. Zwykle nie wymagają żadnego leczenia, a ich wystąpienie nie powinno wzbudzać niepokoju. W takich przypadkach zaleca się zimne okłady czy stosowanie żelu z arniką. Do poważniejszych objawów niepożądanych po podaniu wypełniaczy na bazie kwasu hialuronowego zaliczyć można powstanie ziarniniaków oraz zatory naczyniowe i ich konsekwencje, a także uszkodzenia naczyń doprowadzające do powstania wylewów krwawych i krwiaków, oraz uszkodzenia nerwów. Nieprawidłowe podanie wypełniacza może doprowadzić także do hiperkorekcji obszaru korygowanego lub do prześwitywania wypełniacza przez skórę w wyniku zbyt płytkiego jego podania W tym przypadku możliwe jest zminimalizowanie błędu poprzez podanie w miejsce implantowanego wypełniacza hialuronidazy która w krótkim czasie spowoduje degradację kwasu hialuronowego. 

Na szczęście tego typu działania niepożądane dzięki staranności z jaką wykonywane są zabiegi medycyny estetycznej oraz umiejętnościom dyplomowanych lekarzy medycyny estetycznej zdarzają się niezwykle rzadko i potrafimy sobie z mini radzić.

Kwas hialuronowy w rękach odpowiednio wyszkolonego lekarza jest niezastąpioną i bezpieczną terapią starzejącej się skóry.  

Zaloguj się

Nie masz jeszcze konta? Dołącz do POLME
Nie pamiętasz hasła? Zresetuj je tutaj

Resetowanie hasła

Popraw dane formularza / spróbuj ponownie
Powrót na stronę POLME