ABC pacjenta

Lek. med. Jakub Żółciński

PEELINGI CHEMICZNE W ZABIEGACH MEDYCYNY ESTETYCZNEJ

Historia peelingów chemicznych sięga czasów starożytnych. Już 1500 lat przed naszą erą w starożytnym Egipcie były one chętnie używane na dworze faraonów. Opisy peelingów oraz sposobów ich wykonywania znajdują się również w literaturze antycznej Grecji oraz  Rzymu.

W minionych stuleciach formuły dotyczące tego rodzaju zabiegów były również opracowywane, doskonalone i przekazywane pokoleniom w kulturze cygańskiej. 

W czasach nowożytnych zainteresowanie peelingami chemicznymi rozpoczęło się w XIX wieku. W 1874 roku, wiedeński lekarz Ferdynand von Hebra zaczął stosować tego rodzaju zabiegi w celu leczenia przebarwień skóry. W 1882 roku w Hamburgu Paul G. Unna opisał wpływ kwasu salicylowego, rezorcynolu i kwasu trójchlorooctowego na skórę. Dało to początek badaniom, które przyczyniły się do szerokiego stosowania peelingów w medycynie.

Co to jest peeling?

Nazwa peeling pochodzi od angielskiego to peel co oznacza złuszczać. Peelingiem chemicznym  nazywamy substancję oddziałującą na skórę w sposób enzymatyczny, doprowadzając do złuszczenia zrogowaciałego naskórka lub skóry właściwej w zależności od rodzaju stosowanego preparatu oraz intensywności zabiegu. Ważne jest aby odróżnić peelingi chemiczne od peelingów typu scrub powszechnie dostępnych w sklepach kosmetycznych czy drogeriach, które nie oddziałują na skórę chemicznie ale mechanicznie.

Peeling typu scrub

Peelingi typu scrub są to kremy, żele lub inne formy aplikowanych na skórę substancji zawierające drobne ziarenka, które pod wpływem pocierania doprowadzają do złuszczenia powierzchownych warstw naskórka. Niestety taka forma złuszczania ma jedną podstawową wadę – nigdy stopień złuszczenia nie będzie jednakowy dla każdego fragmentu skóry poddawanego zabiegowi. Poprzez aplikację i rozprowadzenie scrub’u przy pomocy dłoni nigdy nie zapewnimy jednakowego stopnia złuszczenia ze względu na różny stopień nacisku na skórę poszczególnych fragmentów twarzy. W efekcie doprowadzi to do utraty kontroli nad głębokością i stopniem złuszczenia, a więc uszkodzenia skóry, co może zakończyć się powikłaniami.

Peeling chemiczny

W przypadku peelingów chemicznych, istotą jest kontrolowane i równomierne złuszczenie skóry, jednakowe na całej powierzchni poddawanej zabiegowi. Takie kontrolowane uszkodzenie prowadzi do jej stymulacji i przebudowy. Powoduje odblokowanie ujść mieszków włosowych, a także spłycenie porów. Wpływa stabilizująco na czynność gruczołów łojowych przeciwdziałając nadprodukcji sebum. Pobudzając komórki doprowadza do wzmożonej ich odnowy oraz syntezy kolagenu, elastyny i kwasu hialuronowego. Umożliwia zahamowanie procesu fotostarzenia się skóry. 

Efekty działania peelingów

W efekcie działania peelingu dochodzi do wzrostu napięcia i jędrności skory, jak również poprzez poprawę mikrokrążenia skóra jest zdolna do szybszej i bardziej efektywnej regeneracji. Niektóre peelingi chemiczne poprzez swoje właściwości doprowadzają również do rozjaśnienia skóry, przez co staje się ona wizualnie młodsza i atrakcyjniejsza. Za pomocą peelingu umiemy radzić sobie z niedoskonałościami skóry takimi jak utrata jej elastyczności i oznaki starzenia, ale nie tylko. Peeling chemiczny będzie również doskonałym zabiegiem w problemach barwnikowych skóry.

Budowa skóry

Aby w pełni zrozumieć istotę peelingów chemicznych oraz świadomie podejmować decyzję o wykonaniu zabiegu konieczna jest znajomość anatomii i fizjologii skóry.

Skóra składa się z trzech głównych części  – naskórka, skóry właściwej oraz tkanki podskórnej. Każda z nich dzieli się na kilka warstw.

Naskórek składa się z pięciu warstw (kolejno od najgłębszej warstwy naskórka do warstwy położonej najbliżej powierzchni skóry):

Warstwa podstawna naskórka – jest to najgłębiej położona warstwa naskórka stykająca się ze skórą właściwą poprzez błonę podstawną. Składa się z komórek macierzystych, komórek dzielących i namnażających się oraz komórek migrujących w kierunku powierzchni naskórka, ulegających keratynizacji (rogowaceniu).

Warstwa kolczysta naskórka – składa się z kilku warstw płaskich ściśle przylegających do siebie komórek połączonych ze sobą komórkowo-komórkowymi strukturami łączącymi – desmosomami.

Warstwa ziarnista naskórka – jest najwyżej położoną warstwą żywą naskórka, charakteryzującą się najbardziej intensywnymi podziałami komórkowymi.

Warstwa jasna naskórka – jest cienką warstwą keratynocytów (komórek naskórka). Występuje tylko w grubych naskórkach np. dłoni i podeszew stóp.

Warstwa rogowa naskórka – jest masą wielowarstwowo ułożonych komórek obrazem przypominających cegły w murze. Stanowi barierę ochronną. Dzięki obecności naturalnego czynnika nawilżającego i płaszcza lipidowego zapobiega przeznaskórkowej utracie wody.

 

Skóra właściwa stanowi główną masę skóry. Zbudowana jest  w znacznej mierze z kolagenu i tkanki łącznej sprężystej. To dzięki nim skóra zachowuje swój spójny i sprężysty charakter. Zmiany w obrębie skóry właściwej pojawiające się wraz z wiekiem są głównym powodem widocznego starzenia się skóry i to właśnie ona jest głównym celem zabiegów medycyny estetycznej. Znajdują się tu naczynia krwionośne, naczynia limfatyczne, włókna nerwowe, receptory odbierające bodźce zewnętrzne oraz gruczoły potowe i łojowe, a głównym typem komórek są fibroblasty. Odpowiadają one za powstawanie między innymi kolagenu, elastyny,oraz enzymów, dzięki którym możliwa jest synteza kwasu hialuronowego gwarantującego skórze odpowiednie nawilżenie i napięcie.

Skóra właściwa zbudowana jest z dwóch warstw  – brodawkowatej (warstwy bardziej zewnętrznej) i siateczkowatej (warstwy bardziej wewnętrznej). Dzięki swej spójnej budowie pełni rolę ochronną przed czynnikami zewnętrznymi. Za jej pośrednictwem jesteśmy w stanie regulować temperaturę ciała, a także odbierać bodźce ciepła, zimna, bólu i dotyku.

Tkanka podskórna to najgłębsza warstwa skóry łącząca skórę właściwą z powięziami, ścięgnami, mięśniami i kośćmi. Tworzą ją komórki tłuszczowe przedzielone tkanką łączną. Tkanka podskórma pełni rolę termoizolacyjną i może być ona różnie rozwinięta w zależności od płci, rasy oraz szerokości geograficznej którą zamieszkujemy. Nadmiernie rozwinięta tkanka tłuszczowa jest objawem, w którym medycyna estetyczna różnież idzie nam z pomocą, jednak najpierw trzeba mieć pewność, że nie jest objawem chorobowym.

 

Rodzaje peelingów

Peelingi można podzielić w zależności od metod ich wykonywania na peelingi mechaniczne, peelingi chemiczne, peelingi fizyczne oraz peelingi mieszane. 

Peelingi mechaniczne – peelingi typu scrub. Podczas ich wykonywania dochodzi do złuszczenia powierzchownych warstw naskórka w wyniku mechanicznego oddziaływania drobnych substancji ścierających zawartych w tego typu substancjach. Niestety taka forma złuszczania charakteryzuje się brakiem kontroli nad głębokością wykonywanego zabiegu. Niektóre fragmenty skóry poddane zabiegowi możemy złuszczyć mniej, inne bardziej nieraz doprowadzając do uszkodzenia. Należy również pamiętać, że ludzka skóra jest zróżnicowana zarówno pod względem fizjologii jak i struktury. Istnieje różnica między grubością skóry twarzy, a grubością skóry ud, pośladków czy pleców. Brak kontroli nad głębokością wykonywanego zabiegu niejednokrotnie doprowadza do uszkodzenia skóry z czego mogą wyniknąć poważne powikłania, dlatego jesli już decydujemy się na zabieg złuszczania, niech będzie to zabieg bezpieczny.

Peelingi chemiczne – są to substancje chemiczne – kwasy – o właściwościach złuszczających których efekt działania oparty jest na kontrolowanym a więc bezpiecznym złuszczeniu odpowiednich warstw skóry. W zależności od głębokości działania, peelingi chemiczne możemy podzielić na:

  •  powierzchowne
  • średnio-głębokie
  • głębokie

Głębokość zabiegu może być różna. Czynnikami determinującymi głębokość penetracji peelingu do poszczególnych warstw skóry są zazwyczaj:

  • rodzaj i moc kwasu,
  • ilość warstw z jaką został nałożony peling – im więcej warstw tym głębsza penetracja
  • czas aplikacji,
  • dokładność i sposobu przygotowania skóry przed zabiegiem
  • stosowania metod łączonych, w których wraz z peelingiem chemicznym stosujemy substancje dodatkowe wzmacniające jego działanie

Peeling fizyczny – metody oparte o zastosowanie laserów doprowadzających do mikrouszkodzeń skóry przez co dochodzi do jej odnowy i przebudowy. Najczęściej stosowanym laserem w tego typu zabiegach jest laser frakcyjny CO2. Stosować można również podtlenek azotu czy ciekły azot w celu zamrożenia powierzchownych warstw skóry z wytworzeniem pęcherzy oraz wygojeniem miejsca poddawanego zabiegowi bez pozostawienia blizn. W tym przypadku również dochodzi do przebudowy skóry i stymulacji jej komórek do syntezy kolagenu.

 Podział peelingów chemicznych

Peelingi powierzchowne – są najłagodniejszymi i najpłycej oddziałującymi na skórę peelingami. Zaliczyć do nich można:

  • peelingi powierzchowne bardzo łagodne - działające do głębokości warstwy kolczystej naskórka, a więc usuwające warstwy najbardziej powierzchowne
  • peelingi powierzchowne łagodne - doprowadzające do złuszczenia wszystkich warstw naskórka sięgając do granicy ze skórą właściwą.

Peeling powierzchowny powoduje płytkie złuszczenie dając niewielki rumień skóry.

Do peelingów powierzchownych zaliczamy:

  • α-hydroksykwasy o małej mocy (35-70%) do których zaliczamy kwas glikolowy, kwas migdałowy, kwas mlekowy, kwas winowy, kwas cytrynowy
  • kwas salicylowy
  • 10-20% kwas trójchlorooctowy (TCA)
  • Rezorcynę
  • tretynoinę.

Efektem jego zastosowania jest ścieńczenie oraz wzrost przepuszczalności warstwy rogowej naskórka. Skóra staje się bardziej rozświetlona i świeża. Okres regeneracji skóry po takim zabiegu trwa średnio od 7 do 14 dni.

Peelingi średnio-głębokie – głębokość ich działania obejmuje całą grubość naskórka oraz warstwę brodawkowatą skóry właściwej sięgając do powierzchownych części warstwy siateczkowatej. Efekty wykonania peelingu średnio-głębokiego obejmują:

  • zwiększenie przepuszczalności warstwy rogowej naskórka – odświeżenie i rozświetlenie skóry
  • stymulację fibroblastów do syntezy kolagenu, elastyny, kwasu hialuronowego co wpływa na wzrost sprężystości i elastyczności skóry
  • poprawę mikrokrążenie krwi przez co skóra będąc lepiej dotlenioną i odżywioną zdolna jest do szybszej i bardziej efektywnej regeneracji
  • redukcję liczby porów oraz zmniejszenie wydzielania gruczołów łojowych – skóra w naturalny sposób odzyskuje swoją równowagę i wygląda zdrowiej

Do peelingów średnio-głębokich zaliczyć można 50% kwas trójchloroostowy (TCA)    oraz metody łączone np. 35% TCA z kwasem glikolowym. Efektem jaki obserwujemy po wykonaniu peelingu średnio-głębokiego jest średnio nasilony lub intensywny rumień skóry oraz widoczne złuszczanie. Okres gojenia się skóry po takim zabiegu to około 14 dni.

Peelingi głębokie – działają najgłębiej dochodząc do środkowych części warstwy siateczkowatej skóry właściwej powodując jej duże uszkodzenie. Poprzez zniszczenie naskórka, poprawę mikrokrążenia, regenerację włókien skórnych i    głęboką stymulację fibroblastów doprowadzają do całościowej przebudowy i rekonstrukcji skóry. Są to zabiegi charakteryzujące się największymi efektami, ale również niosą za sobą największą ilość powikłań. W trakcie wykonywania peelingu głębokiego niejednokrotnie wymagana jest pomoc anestezjologiczna. Również po    zabiegu pacjenci zmuszeni są przyjmować leki przeciwbólowe gdyż powastała w taki sposób rana goi się dość boleśnie. Zaliczamy tu 88% peeling fenolowy, który ze względu na swoje szkodliwe działanie na serce , nerki i układ nerwowy jest w Polsce zabroniony. Efektem jest silny rumień skóry i intensywne złuszczanie, a okres gojenia się skóry wynosci około 21 dni.

Wskazania do wykonania peelingów chemicznych

Jak każda metoda zabiegu w medycynie estetycznej, peelingi również mają swoje określone wskazania, warto o nich pamiętać decydując się na zabieg peelingu chemicznego. Do głównych wskazań zaliczyć możemy:

  • Utrata jędrności i elastyczności skóry
  • Odświeżenie, dotlenienie i rozjaśnienie skóry
  • Zmarszczki (najlepsze efekty w ich wygładzeniu przy użyciu peelingów głębokich)
  •  Rogowacenie słoneczne
  • Zmiany barwnikowe (piegi, plamy posłoneczne, melasma naskórkowa i skórna)
  • Powierzchowne blizny
  • Trądzik zaskórnikowy, trądzik grudkowo-krostkowy
  • Powikłania potrądzikowe – blizny, przebarwienia
  • Defekty naskórka
  •  Przebarwienia pozapalne, posłoneczne, hormonalne
  • Nadmierny łojotok
  • Zaburzenia rogowacenia (rogowacenie przymieszkowe, rogowacenie słoneczne, suchość skóry)

Przeciwwskaznia do stosowania peelingów chemicznych

Pamiętając o swoim bezpieczeństwie pamiętać musimy również o przeciwwskazaniach do wykonywania peelingów. Część z nich jest czasowa, a część wiąże się z całkowitym zakazem ich wykonywania.

Do czasowych przeciwwskazań należą:

  • Aktywne infekcje skóry (np. opryszczka, brodawki wirusowe)
  • Podrażnienie lub uszkodzenie skóry w miejscu planowanego zabiegu
  • Ropowicza postać trądziku pospolitego
  • Mocno opalona skóra
  • Ciąża i karmienie piersią
  • Wykonywanie zabiegu bezpośrednio po zabiegach chirurgicznych czy laserowych.
  • Ekspozycja słoneczna bezpośrednio po zabiegu (peelingów nie należy również przeprowadzać w okresie upalnego lata kiedy skóra narażona jest na częstą ekspozycję na słońce)
  • Przyjmowanie preparatów witaminy A (Tretinex, Axotret, Izotek, Aknenormin)
  • Stosowanie krioterapii w ciągu ostatnich 6 miesięcy

W tych przypadkach okresowo – w czasie trwania opisywanych stanów nie powinniśmy wykonywać peelingów. Jeśli skóra choruje, najpierw trzeba ją wyleczyć. Jeśli jest mocno opalona, należy poczekać aż odzyska swój naturalny koloryt. Pacjentka będąca w ciąży powinna zgłosić się w celu wykonania peelingu w chwili zakończenia karmienia piersią.

Wśród przeciwwskazań stałych, a więc stanów uniemożliwiających wykonanie peelingu obecnie jak i w przyszłości wyróżnia się:

  • Alergie skórne
  • Liczne znamiona melanocytowe w miejscu wykonywania peelingu
  • Skłonność do powstawania bliznowców
  • Wysoki fototyp skóry określony na podstawie klasyfikacji Fitzpatricka (skala określająca typ skóry oraz jej wrażliwość na promienie słoneczne).
  • Trądzik różowaty
  • Liczne teleangiektazje (sieć powierzchownie położonych w skórze drobnych, poszerzonych naczyń krwionośnych przyjmujących barwę czerwoną lub sinoniebieską potocznie zwanych „pajączkami naczyniowymi”).
  • Choroby autoimmunologiczne
  • Nieosiągalne oczekiwania pacjenta

Niemniej warto także i w takich sytuacjach skonsultować się z lekarzem medycyny estetycznej w celu pozyskania informacji o ewentualnych alternatywach. Pamiętajmy, że medycyna estetyczna jest dziedziną dynamicznie rozwijającą się, szeroką i dającą duże możliwośći.

Ze względu na dość dużą ilość przeciwwskazań do wykonaywania peelingów chemicznych ważnym, z punktu bezpieczeństwa, jest fakt aby kwalifikacji do wykonania peelingu dokonywał dyplomowany lekarz medycyny estetycznej. W oparciu o swoją wiedzę i doświadczenie jest on w stanie zakwalifikować pacjenta do danego rodzaju peelingu analizując jego potrzeby oraz stan skóry, uwzględniając przy tym szereg przeciwwskazań. Pamiętajmy, że tylko odpowiednia wiedza daje nam bezpieczeństwo i pewność, że oczekiwany efekt zostanie osiągnięty.

Przygotowanie pacjenta

Decydując się na wykonanie peelingu musimy również pamiętać o odpowiednim przygotowaniu skóry jak również o odpowiednim postępowaniu po jego wykonaniu. Peelingi najlepiej wykonywać w miesiącach jesienno-zimowych. Unikniemy wtedy ekspozycji na słońce, które podczas wykonywania peelingów jest przeciwwskazane. Należy pamiętać, że aby osiągnąć zamierzony efekt, nie wystarczy jeden zabieg. Niezbędna jest seria zabiegów rozłożona w czasie. Okres jesienno-zimowy jest doskonałym czasem na odświeżenie i odmłodzenie skóry oraz przygotowanie jej do nowego sezonu letniego.

Przygotowując się do peelingu, na kilka dni przed peelingiem należy zrezygnować z zabiegów mogących podrażnić naskórek – depilacja, ekspozycja na słońce. Skóra powinna odpocząć. Na 2-3 dni przed zabiegiem należy odstawić aplikowane na skórę leki przeciwtrądzikowe, a w dniu zabiegu mężczyźni powinni zrezygnować z golenia zarostu. O czasie ponownego włączeniu leków, uprzednio stosowanych w leczeniu dermatologicznym, zadecyduje lekarz wykonujący zabieg w zależności od reakcji skóry i tempa jej gojenia. Z tego względu powinien on być z pacjentem w stałym kontakcie umożliwiając mu informację co do zachowania skóry po peelingu oraz jej dalszej pielęgnacji.

 Powikłania po peelingach

Wysoka wiedza oraz doświadczenie dyplomowanych lekarzy medycyny estetycznej w zakresie dobierania odpowiednich peelingów do potrzeb danego pacjenta skutkuje dość rzadko występowaniem powikłań. Należy jednak pamiętać, że jak po każdym zabiegu, po peelingach również obserwowane są powikłania. Wyróżniamy tu między innymi:

  • rumień i obrzęk skóry
  • pieczenie i ból
  • świąd

Są to reakcje krótkotrwałe, których nie należy się obawiać. Utrzymują się w początkowym okresie po wykonianiu peelingu i ustępują samoistnie wraz z gojeniem się skóry. Do poważniejszych powikłań należą:

  • urazy oka wiążące się z niewłaściwą techniką wykonania peelingu
  • reakcje alergiczn,
  • zakażenia wirusem opryszczki
  • zakażenia bakteryjne lub grzybicze
  • przebarwienia oraz linie demarkacyjne powstające w miejscu zetknięcia się skóry, na którą aplikowano peeling, ze skórą niepoddaną zabiegowi.
  • bliznowacenie
  • zatrucia kwasem salicylowym u osoby będącej uczuloną na salicylany.

Z tych względów ważne aby lekarz wykonujący zabieg,  szczegółowo zebrał wywiad lekarski, w którym dowie się o stosowanych przez pacjenta kosmetykach, jego ekspozycji na słońce (kiedy była ostatnia i kiedy pacjent planuje ponownie się opalać), wywiadzie infekcji opryszczką, skłonności do bliznowacenia oraz stanie gruczołów łojowych (obecnie i w przeszłości), które warunkują prawidłowe gojenie się skóry. Te wszystkie informacje będące w posiadaniu wykwalifikowanego dyplomowanego lekarza medycyny estetycznej są gwarancją powodzenia zabiegu i ograniczenia do minimum powikłań pozabiegowych.

 Postępowanie po peelingu

Należy pamiętać, że wykonanie peelingu, nawet tego najłagodniejszego, wiąże się z uszkodzeniem skóry. Dochodzi do zaburzenia jej naturalnej bariery ochronnej dlatego ważnym jest aby po zabiegu odpowiednio o nią zadbać. Najważniejsze zasady to:

nawilżać - do tych celów mogą być stosowane dermokosmetyki takie jak Cicaplast firmy La Roche Possay czy Cicalfate firmy Avene.

unikać podrażnień – unikać surowych warunków atmosferycznych - zimna, mrozu, silnego wiatru.  Skóra musi odpoczywać żeby wpełni się zregenerować. Należy pamiętać też o narażeniu na dym tytoniowy, który również jest czynnikiem silnie drażniącym, a także o ograniczeniu lub całkowitym zrezygnowaniu z dotychczas stosowanego makijażu.

unikać słońca – przez około miesiąc należy zrezygnować z ekspozycji na skłońce. Jest to szczególnie ważne gdyż skóra narażona na promieniowanie słoneczne staje się bardziej skłonna do przebarwień.

nie dotykać – w ciągu kilku pierwszych dni dochodzi do złuszczania się skóry poddaej peelingowi. Pod żadnym pozorem nie należy zrywać fragmentów oddzielającej się skóry gdyż może to oprowadzić do powstania blizn. Martwe warstwy skóry muszą złuszczyć się same – nie należy im w tym pomagać

 

Pamiętajmy, że tylko całościowe podejście dyplomowanego lekarza medycyny estetycznej do pacjenta obejmujące szczegółową analizę jego stanu zdrowia, potrzeb i oczekiwań daje możliwość powodzenie zabiegu i pełną satysfakcje dla obojga stron.

 

 

Zaloguj się

Nie masz jeszcze konta? Dołącz do POLME
Nie pamiętasz hasła? Zresetuj je tutaj

Resetowanie hasła

Popraw dane formularza / spróbuj ponownie
Powrót na stronę POLME